حركات وتغييرات غير عادى و بدون علت ظاهرى ، اگر از طرف فردى صورت بگيرد مردم آنرا جادو مينامند و اگر از طرف فرد خاصى نباشد آنرا از جانب خدا ميدانند و به باورها وعقايد مذهبي مرتبط مي كنند .
بيمارى ها هم كه در گذشته پديده اي ناشناخته بودند ارتباط داده ميشدند به جادو و مشيت الهي !
عده اى معتقد بودند ساحره ها و جادوگران شخصيتهاي قدرتمندى اند كه ميتوانند بيماري و بدبختي را بوجود آورند و يا تخفيف دهند ، گاه ساحر آنقدر قدرت داشت كه روح نوزاد را مي ربود ( آل ) . به باور آنها سحر ماده اى است در بدن ساحران كه روح آن ماده از بدن ساحر خارج ميشود و بخصوص شبها در پيكر قرباني جاى ميگيرد و او را بيمار ميكند !
همچنين عده اى معتقدند بيمارى هم جنبه جسمى و هم جنبه روحى دارد و واسطه هاى مذهبى به عنوان شفادهنده و يا شفاعت كننده در درمان بيمار نقش دارند ، از نظر آنان گناه موجب بيمارى ميشود وحتي برخي مسيحيان معتقدند كه نبايد با بيماريهايى همچون سفليس مبارزه كرد زيرا خوبست اين بيماران گناهكار ، تنبيه شوند ! و تا آنجا پيش ميروند كه ادعا ميكنند زن وفرزند و يا قوم و جامعه آنها هم از آن گناه بى نصيب نمي مانند !!!
پاستور در اواخر قرن نوزده با طرح نظريه ميكروب پايه گذار بررسى علمى بيمارى شد ، مطابق ديدگاه جديد علمى ، پزشكي به دو بخش پيشگيرى و درمان تقسيم ميشود كه شامل مراقبتهاى بهداشتي و واكسن و بررسي وتحقيقات علمى درمان است .
