شهاب الدين سهروردي درسال 454 هجري در روستاي سهرورد زنجان بدنيا آمد .
تحصيلاتش را در مراغه و اصفهان به پايان رساند و سپس به سفر پرداخت .
او با مشايخ تصوف ديدار کرده و مجذوب آنها شده بود .
در يکي از سفرهايش به حلب سوريه رفت و به درخواست پسر صلاح الدين ايوبي در آنجا ماندگار شد .
سخنان بي پرده و بديع سهروردي موجب دشمني عالمان و فقيهان قشري با او گرديد تا آنجا که از صلاح الدين ايوبي خواستند که اورا به قتل برساند !
صلاح الدين که تازه سوريه را از دست صليبيان درآورده بود و به تاييد علما نياز داشت فوري موافقت کرد و سهروردي را به زندان انداخت .
سهروردي در سن 38 سالگي ! در زندان کشته شد …
او عليرغم عمر کوتاهش بيش از 50 کتاب به زبان فارسي و عربي نوشت که بيشتر آنها موجود است . معروفترين کتاب او حکمت الاشراق است .
مدارس عالي در شوش و بلخ وجندي شاپور و …فيلسوفاني را پرورش داده بود که تمدن بزرگ ايران را پايه ريزي کردند ؛ اما اعراب پس از تسلط بر ايران ، فرهنگ وتمدن ايران وهر چه که نمودار مذهب زرتشت بود از بين بردند ؛ فلسفه پارسيان تا 6 قرن بفراموشي سپرده شد .
با اين حال در نواحي دور افتاده مقداري از آن آثار باقي ماند و همچنين بگفته سهروردي » ازآنجا که دانشمندان ايراني داراي روح شرقي و روح ذوقي بودند ، فلسفه اشراق را بصورت رمز و راز عرفاني در نهان و آشکار استمرار دادند » .
سهروردي با تلاش بسيار به جمع آوري منابع مختلف پرداخت ؛ او از آثار صوفيان ايراني بويژه حلاج وغزالي و از آثار فلاسفه مشايي چون ابن سينا و فارابي و همچنين از حاکمان ايراني پيش از اسلام مانندکيومرث وفريدون وکيخسرو … ونيز از حکماي يونان بخصوص هرمس و افلاطون بهره فراوان برد و توانست حکمت اشراق را که فصل مهم فرهنگ ملي ايران است دوباره زنده کند ؛ و با ذوق ونبوغ خويش آنرا غنا بخشد .
از سخنان سهروردي :
- روش اشراق هم حکمت بحثي است و هم حکمت ذوقي .
- خليفه زمان کسي است که هم در حکمت بحثي و هم در حکمت ذوقي سرآمد باشد .
- هر وقت فلسفه استدلالي را خوب فهميديد ؛ ميتوانيدبه عرصه اشراق وارد شويد .
- حکمت مشاء تنها بحث را سزاوار ميداند ، درصورتيکه همانگونه که ما امور محسوس را مي بينيم و يقين ميکنيم ، امور روحاني را هم مشاهده کرده و به يقين هايي ميرسيم .
- پيوسته پرواز کنيد و هيچ آشياني نگيريد که همه مرغان را در آشيانه مي گيرند .
- بستن پنح حس ظاهر شرط لازم است براي گشودن حس باطن ودر اين مرحله است که شخص ميتواندعلم معنوي را بيواسطه کسب کند . دراين حال دانش از نفس مي تراود .
- سالک بايد از پنج دروازه حس بگذرد تا به دروازه عشق حقيقي برسد .
- همه موجودات به حکم عشق فطري در حرکت اند و اساس جهان عشق است چه اگر عشق نبود جهان نابود مي شد .
- زهد وتصفيه براي نفس مانند آتش است براي آهن ، که اينجا آهن نرم ميشود و آنجا نفس .
- هرچه مانع خير است بد است وهرچه حجاب راه است کفر .
ودر پايان شعري از سهروردي :
يک چند به تقليد گزيدم خود را
ناديده همي نام شنيدم خود را
باخود بودم از آن نديدم خود را
از خود بدرآمدم ، بديدم خود را
خلاصه شده توسط توفان از کتاب » سهروردی تالیف :عبدالرضا رفيع «
