تفاوت حافظ با دیگر شعرا
دیوان حافظ در کنار قرآن در بسیاری از خانه ها موجود است و فال گرفتن از آن تبدیل به یک رسم وسنت شده, در مراسمی چون شب چله وشب عید مجالس به اشعاری از حافظ مزین میشوند, درسفره عقد و هفت سین کتاب حافظ جایگاه ویژه ای دارد وبالاخره کمتر کسی است که از حافظ شعری را حفظ نباشد.
چرا اشعار حافظ مشمول زمان نشده و همچنان طراوت وتازگی دارد؟
حافظ که در تمام عمر(65 سال)جز سفری کوتاه به یزد از شیراز خارج نشد وحتی با بزرگان هم معاشرتی نداشت چگونه توانست با اشعاری معدود واندک این چنین جایگاهی در بین مردم پیدا کند؟
برای پاسخ باید نخست موقعیت زمانی ومکانی اورا بررسی کرد , آنگاه موضوعات اصلی تفکر او را و سپس استعداد وهنر خاص وی را در شعر :
حافظ در پایان دوره ای پر فراز ونشیب از تاریخ ایران , دورانی که پایان نفوذ اعراب در ایران بود بدنیا آمد (726هجری) .
او شاهد حمله تیمور به ایران وسرنگونی حکومت آل مظفر در فارس بود.
حکومت مبارزالدین مظفری که فردی ریا کار ومتعصب بود و موجب بلایای فراوانی در ایران شد خمیرمایه ای شد برای حافظ تا مفاهیم ریا وتزویر وتعصب یکی از موضوعات اصلی تفکر او گردد.
در تفکر حافظ شراب (هم در معنای عادی وهم عرفانی) نیز که انسان رااز دورنگی وریا جدا میکند (مستی وراستی)و نیروی درونی را برای عشق ورزیدن آزاد می کند جایگاهی خاص دارد.
عشق هم از دید حافظ نه تنها عامل ادامه نسل بلکه وسیله پرواز انسان است به عمق کاینات و ذات هستی و جوهر زندگی .
حافظ پیرو اندیشه یا شخص حقیقی خاصی نبوده اما بارها از پیر مغان به نیکی یاد کرده (بنده پیر مغانم که ز جهلم برهاند) . پیر مغان شخصیتی خیالی است که در معنا , پیر نماد تجربه و پختگی و مغان نماد فرهنگ اصیل ایرانی است. در واقع آموختن از پیر مغان آ موختن از تجربیات ایران است که میتواند حتی برخلاف نظر حاکمان و واعظان باشد!
مفهوم رند هم در تفکر حافظ شخصیتی است پرورنده ذهن خودش که نماد مقاومت منفی است درنظام زمانه . رند فردی آگاه است اما در ظاهر خود را دیوانه نشان میدهد ! تا تابع مقررات وخرافات نظام فاسد نماند .
حافظ با استعداد ونبوغ فراوان خود خصو صیات اصلی فرهنگ وتمدن ابران را در قالب مفاهیمی کلی به تصویر میکشد.
او هنر مندانه از جزییات و وقایع روزمره الگوهایی کلی ومستقل وماورای زمان میسازد .
به همین سبب است که هر خواننده اشعار او می تواند با تخیل واحساس وذوق خود معنایی خاص از اشعار بیابد و فال گرفتن از دیوان او از این زاویه قابل توجیه است.
در بطن غزلیات حافظ مفاهیمی هست که هر کس می تواند احساس خود را دز آنها بیابد . واین چنین است که هر کس حر ف دل خویش را در شعر حافظ جستجو می کند .
قاصدک گفت،
18/10/2009 در 7:25 ب.ظ.
خیلی کم بود و به کار من نیامد لطفا تحقیقات بیشتری صورت گیرد